HPV (insan papillomavirusu) nədir? Yoluxma yolları, risklər və qorunma

HPV – insan papillomavirusu dünyada ən geniş yayılmış cinsi yolla ötürülən infeksiyadır. Cinsi həyat yaşayan insanların əksəriyyəti həyatlarının müəyyən dövründə bu virusa yoluxur. Çox vaxt infeksiya heç bir əlamət vermədən öz-özünə keçir. Lakin bəzi tiplər uzun müddət orqanizmdə qaldıqda xərçəngə səbəb ola bilər.

HPV ilə bağlı ən çox verilən sual infeksiyanın nə qədər təhlükəli olmasıdır. Əksər hallarda HPV iz qoymadan keçir. Lakin yüksək riskli HPV tipləri uzun müddət qaldıqda müntəzəm nəzarət tələb olunur. Bu nəzarət adətən HPV testi, PAP-smear və ehtiyac olduqda kolposkopiya ilə aparılır.

HPV-nin tipləri

HPV-nin 200-dən çox tipi məlumdur. Onlar iki əsas qrupa bölünür:

• Aşağı riskli tiplər (məsələn, 6 və 11) – əsasən genital ziyilciklərə (kondilomalara) səbəb olur

• Yüksək riskli tiplər (məsələn, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58) – uşaqlıq boynu və digər xərçənglərə səbəb ola bilər. 16 və 18-ci tiplər uşaqlıq boynu xərçəngi hallarının təxminən 70%-nə cavabdehdir

HPV necə yoluxur?

Virus cinsi əlaqə zamanı dəri və selikli qişaların təması ilə ötürülür. Prezervativ riski azaldır, amma tam qoruma vermir, çünki virus prezervativin örtmədiyi sahələrdə də ola bilər. HPV hava-damcı yolu, ümumi hovuz və ya qab-qacaq vasitəsilə yoluxmur.

HPV-nin əlamətləri varmı?

Yüksək riskli HPV infeksiyası adətən heç bir əlamət vermir. Ona görə yoluxmanı yalnız test vasitəsilə aşkarlamaq mümkündür. Aşağı riskli tiplər isə genital nahiyədə ziyilciklər şəklində özünü göstərə bilər.

HPV xərçəngə necə səbəb olur?

İnfeksiyaların təxminən 90%-i immun sistem tərəfindən iki il ərzində təmizlənir. Az sayda halda yüksək riskli virus illərlə qalır və uşaqlıq boynu hüceyrələrində şişönü dəyişikliklər yaradır. Bu dəyişikliklər müalicə olunmazsa, illər sonra xərçəngə çevrilə bilər. Bu uzun müddət skrininq və erkən müalicə üçün böyük imkan yaradır.

HPV necə aşkarlanır?

Qadınlarda HPV uşaqlıq boynundan götürülən yaxmada HPV testi ilə aşkarlanır. Bu test çox vaxt PAP-smear ilə birlikdə və ya ayrıca aparılır. Test müsbət çıxarsa, həkim nəticəyə və yaşınıza görə təkrar test və ya kolposkopiya təyin edə bilər.

HPV-dən necə qorunmaq olar?

• HPV peyvəndi – ən effektiv qoruma üsuludur, xüsusən cinsi həyata başlamazdan əvvəl vurulduqda

• Müntəzəm skrininq – PAP-smear və HPV testi

• Prezervativdən istifadə – riski azaldır

• Siqaretdən imtina – siqaret çəkmək HPV-nin orqanizmdə qalma riskini artırır

Tez-tez verilən suallar

HPV müsbətdirsə, mütləq xərçəng olacaq?

Xeyr. HPV-yə yoluxanların böyük əksəriyyətində xərçəng inkişaf etmir. Müsbət nəticə yalnız daha diqqətli nəzarət tələb olunduğunu göstərir.

HPV-nin dərmanla müalicəsi varmı?

Virusun özünü məhv edən xüsusi dərman yoxdur. Lakin virusun yaratdığı şişönü dəyişikliklər və ziyilciklər effektiv şəkildə müalicə olunur.

HPV testiniz müsbət çıxıbsa, nəticəni onkoginekoloqla müzakirə edin.

Qeyd: Bu məqalə yalnız məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə üçün mütəxəssisə müraciət edin.